xref: /freebsd/lib/msun/src/s_atanpi.c (revision ae417b3194e76ce26065dc20281493ee83619879)
1*ae417b31SSteve Kargl /*-
2*ae417b31SSteve Kargl  * SPDX-License-Identifier: BSD-2-Clause
3*ae417b31SSteve Kargl  *
4*ae417b31SSteve Kargl  * Copyright (c) 2026 Steven G. Kargl
5*ae417b31SSteve Kargl  * All rights reserved.
6*ae417b31SSteve Kargl  *
7*ae417b31SSteve Kargl  * Redistribution and use in source and binary forms, with or without
8*ae417b31SSteve Kargl  * modification, are permitted provided that the following conditions
9*ae417b31SSteve Kargl  * are met:
10*ae417b31SSteve Kargl  * 1. Redistributions of source code must retain the above copyright
11*ae417b31SSteve Kargl  *    notice unmodified, this list of conditions, and the following
12*ae417b31SSteve Kargl  *    disclaimer.
13*ae417b31SSteve Kargl  * 2. Redistributions in binary form must reproduce the above copyright
14*ae417b31SSteve Kargl  *    notice, this list of conditions and the following disclaimer in the
15*ae417b31SSteve Kargl  *    documentation and/or other materials provided with the distribution.
16*ae417b31SSteve Kargl  *
17*ae417b31SSteve Kargl  * THIS SOFTWARE IS PROVIDED BY THE AUTHOR ``AS IS'' AND ANY EXPRESS OR
18*ae417b31SSteve Kargl  * IMPLIED WARRANTIES, INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, THE IMPLIED WARRANTIES
19*ae417b31SSteve Kargl  * OF MERCHANTABILITY AND FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE ARE DISCLAIMED.
20*ae417b31SSteve Kargl  * IN NO EVENT SHALL THE AUTHOR BE LIABLE FOR ANY DIRECT, INDIRECT,
21*ae417b31SSteve Kargl  * INCIDENTAL, SPECIAL, EXEMPLARY, OR CONSEQUENTIAL DAMAGES (INCLUDING, BUT
22*ae417b31SSteve Kargl  * NOT LIMITED TO, PROCUREMENT OF SUBSTITUTE GOODS OR SERVICES; LOSS OF USE,
23*ae417b31SSteve Kargl  * DATA, OR PROFITS; OR BUSINESS INTERRUPTION) HOWEVER CAUSED AND ON ANY
24*ae417b31SSteve Kargl  * THEORY OF LIABILITY, WHETHER IN CONTRACT, STRICT LIABILITY, OR TORT
25*ae417b31SSteve Kargl  * (INCLUDING NEGLIGENCE OR OTHERWISE) ARISING IN ANY WAY OUT OF THE USE OF
26*ae417b31SSteve Kargl  * THIS SOFTWARE, EVEN IF ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.
27*ae417b31SSteve Kargl  */
28*ae417b31SSteve Kargl 
29*ae417b31SSteve Kargl /**
30*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(x) = atan(x) / pi				Eq. (1)
31*ae417b31SSteve Kargl  *
32*ae417b31SSteve Kargl  * Note, special cases:
33*ae417b31SSteve Kargl  *
34*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(+-0) = +-0, exactly.
35*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(+-inf) = +-1/2, exactly.
36*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(nan) = nan
37*ae417b31SSteve Kargl  *
38*ae417b31SSteve Kargl  * Reflection symmetry atanpi(-|x|) = - atanpi(|x|) allows the
39*ae417b31SSteve Kargl  * implementation to be defined for x >= 0.
40*ae417b31SSteve Kargl  *
41*ae417b31SSteve Kargl  * A rational approximation for atanpi(x) has the following form:
42*ae417b31SSteve Kargl  *
43*ae417b31SSteve Kargl  *                 x                 R(x^2)
44*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(x) = ---- + x * x^2 * ------------			Eq. (2)
45*ae417b31SSteve Kargl  *                 pi              1 + S(x^2)
46*ae417b31SSteve Kargl  *
47*ae417b31SSteve Kargl  * with x^2 = x * x.  Define r(x^2) = x^2 * [R / (1 + S)], one then has
48*ae417b31SSteve Kargl  *
49*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(x) = x * [1 / pi + r(x^2)]				Eq. (3)
50*ae417b31SSteve Kargl  *
51*ae417b31SSteve Kargl  * In addition, for some subdomains of x, the addition formula is used.
52*ae417b31SSteve Kargl  *
53*ae417b31SSteve Kargl  *    atanpi(x) = atanpi(v) + atanpi[(x - v) / (1 + v * x)]	Eq. (4)
54*ae417b31SSteve Kargl  *
55*ae417b31SSteve Kargl  * In the interval [0,0x1p{-N/2}) with N the precision of the floating
56*ae417b31SSteve Kargl  * point type, Eq. (2) can be reduced to
57*ae417b31SSteve Kargl  *
58*ae417b31SSteve Kargl  *    atanpi(x) = x / pi.					Eq. (5)
59*ae417b31SSteve Kargl  *
60*ae417b31SSteve Kargl  * However, the division by pi (or more appropriately multiplication]
61*ae417b31SSteve Kargl  * by the reciprocal) causes issues with |x| < 0x1p{emin+m} with 'm'
62*ae417b31SSteve Kargl  * determined from testing.  The result of Eq. (5) approaches or is a
63*ae417b31SSteve Kargl  * subnormal.  Here, x is scaled by 0x1p{N+1}, Eq. (4) is evaluated, and
64*ae417b31SSteve Kargl  * then the result is scaled by 0x1p{-(N+1)}.
65*ae417b31SSteve Kargl  *
66*ae417b31SSteve Kargl  * In the interval [0xp{-N/2}, 0.5], Eq. (2) is evaluated where the
67*ae417b31SSteve Kargl  * rational approximation has be found by a minimax procedure.
68*ae417b31SSteve Kargl  *
69*ae417b31SSteve Kargl  * In the interval [0.5,0.75), the addition formula gives
70*ae417b31SSteve Kargl  *
71*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(x) = atanpi(x0) + atanpi[(x - x0)/(1 + x0 * x)]	Eq. (6)
72*ae417b31SSteve Kargl  *
73*ae417b31SSteve Kargl  * with x0 = 5/8 chosen at the center of the interval.
74*ae417b31SSteve Kargl  *
75*ae417b31SSteve Kargl  * In the interval [0.75,1), the addition formula gives
76*ae417b31SSteve Kargl  *
77*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(x) = atanpi(x1) + atanpi[(x - x1)/(1 + x1 * x)]	Eq. (7)
78*ae417b31SSteve Kargl  *
79*ae417b31SSteve Kargl  * with x1 = 7/8 chosen at the center of the interval.
80*ae417b31SSteve Kargl  *
81*ae417b31SSteve Kargl  * In the interval [1,2), the addition formula gives
82*ae417b31SSteve Kargl  *
83*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(x) = atanpi(x2) + atanpi[(x - x2)/(1 + x2 * x)]	Eq. (8)
84*ae417b31SSteve Kargl  *
85*ae417b31SSteve Kargl  * with x2 = 1.5 chosen at the center of the interval.
86*ae417b31SSteve Kargl  *
87*ae417b31SSteve Kargl  * Finally, in the interval [2,inf) the identity
88*ae417b31SSteve Kargl  *
89*ae417b31SSteve Kargl  *   atanpi(x) = 1/2 - atanpi(1 / x)				Eq. (9)
90*ae417b31SSteve Kargl  */
91*ae417b31SSteve Kargl #include <float.h>
92*ae417b31SSteve Kargl 
93*ae417b31SSteve Kargl #include "math.h"
94*ae417b31SSteve Kargl #include "math_private.h"
95*ae417b31SSteve Kargl 
96*ae417b31SSteve Kargl #define _CC	(0x1p27 + 1)
97*ae417b31SSteve Kargl #define _ROOT	sqrt
98*ae417b31SSteve Kargl 
99*ae417b31SSteve Kargl volatile static const double tiny = 1.e-300;
100*ae417b31SSteve Kargl static const double half = 0.5, one = 1., qrtr = 0.25;
101*ae417b31SSteve Kargl static const double x0 = 0.625, x1 = 0.875, x2 = 1.5;
102*ae417b31SSteve Kargl 
103*ae417b31SSteve Kargl /* Full precision high and low parts. */
104*ae417b31SSteve Kargl static const double
105*ae417b31SSteve Kargl invpihi =  3.1830988618379069e-01,	/* 1/pi */
106*ae417b31SSteve Kargl invpilo = -1.9678676675182486e-17,	/* 1/pi */
107*ae417b31SSteve Kargl a0hi =  1.7780768448935275e-01,		/* atanpi(x0) */
108*ae417b31SSteve Kargl a0lo =  6.7223942595197191e-18,		/* atanpi(x0) */
109*ae417b31SSteve Kargl a1hi =  2.2881069536505358e-01,		/* atanpi(x1) */
110*ae417b31SSteve Kargl a1lo =  8.7193139538130510e-18,		/* atanpi(x1) */
111*ae417b31SSteve Kargl a2hi =  3.1283295818900120e-01,		/* atanpi(x2) */
112*ae417b31SSteve Kargl a2lo = -1.4076885713501453e-17;		/* atanpi(x2) */
113*ae417b31SSteve Kargl 
114*ae417b31SSteve Kargl /*
115*ae417b31SSteve Kargl  *                     R(x^2)
116*ae417b31SSteve Kargl  * __r(x^2) = x^2 * ------------
117*ae417b31SSteve Kargl  *                   1 + S(x^2)
118*ae417b31SSteve Kargl  *
119*ae417b31SSteve Kargl  * Prior to the leading multiplication by x^2, the rational approximation
120*ae417b31SSteve Kargl  * has an absolute minimax error less than 6.24e-19 over the [0x1p-40,0.5]
121*ae417b31SSteve Kargl  * domain (or log2(error) = -63.8).
122*ae417b31SSteve Kargl  */
123*ae417b31SSteve Kargl static inline double
__r(double xs)124*ae417b31SSteve Kargl __r(double xs)
125*ae417b31SSteve Kargl {
126*ae417b31SSteve Kargl 	static const double
127*ae417b31SSteve Kargl 	    R0 = -1.0610329539459690e-01,
128*ae417b31SSteve Kargl 	    R1 = -2.0683077993309035e-01,
129*ae417b31SSteve Kargl 	    R2 = -1.3099673469163398e-01,
130*ae417b31SSteve Kargl 	    R3 = -2.9655125284635996e-02,
131*ae417b31SSteve Kargl 	    R4 = -1.7208096636878276e-03,
132*ae417b31SSteve Kargl 	    S1 =  2.5493341763221311e+00,
133*ae417b31SSteve Kargl 	    S2 =  2.3356442152763948e+00,
134*ae417b31SSteve Kargl 	    S3 =  9.2164104384874268e-01,
135*ae417b31SSteve Kargl 	    S4 =  1.4526328350834117e-01,
136*ae417b31SSteve Kargl 	    S5 =  6.2132943401189099e-03;
137*ae417b31SSteve Kargl 	double r, s;
138*ae417b31SSteve Kargl 	r = R0 + (R1 + (R2 + (R3 + R4 * xs) * xs) * xs) * xs;
139*ae417b31SSteve Kargl 	s =  1 + (S1 + (S2 + (S3 + (S4 + S5 * xs) * xs) * xs) * xs) * xs;
140*ae417b31SSteve Kargl 	return (xs * (r / s));
141*ae417b31SSteve Kargl }
142*ae417b31SSteve Kargl 
143*ae417b31SSteve Kargl double
atanpi(double x)144*ae417b31SSteve Kargl atanpi(double x)
145*ae417b31SSteve Kargl {
146*ae417b31SSteve Kargl 	double ax, hi, lo, xh, xl, y, zh, zl;
147*ae417b31SSteve Kargl 	uint32_t hx, ix, lx;
148*ae417b31SSteve Kargl 
149*ae417b31SSteve Kargl 	EXTRACT_WORDS(hx, lx, x);
150*ae417b31SSteve Kargl 	ix = hx & 0x7fffffff;
151*ae417b31SSteve Kargl 
152*ae417b31SSteve Kargl 	/* x = +-inf, nan */
153*ae417b31SSteve Kargl 	if (ix >= 0x7ff00000) {
154*ae417b31SSteve Kargl 		if (ix > 0x7ff00000)
155*ae417b31SSteve Kargl 			return (x + x);
156*ae417b31SSteve Kargl 		return ((hx & 0x80000000) ? -half : half);
157*ae417b31SSteve Kargl 	}
158*ae417b31SSteve Kargl 
159*ae417b31SSteve Kargl 	INSERT_WORDS(ax, ix, lx);
160*ae417b31SSteve Kargl 
161*ae417b31SSteve Kargl 	if (ix <= 0x3fe00000) {			/* |x| <= 0.5 */
162*ae417b31SSteve Kargl 		if (ix < 0x3e400000) {		/* |x| < 0x1p-27 */
163*ae417b31SSteve Kargl 			if (ix < 0x00800000) {	/* |x| < 0x1p-1015 */
164*ae417b31SSteve Kargl 				if ((ix | lx) == 0)
165*ae417b31SSteve Kargl 					return (x);
166*ae417b31SSteve Kargl 				/* Scale for near subnormal. */
167*ae417b31SSteve Kargl 				ax *= 0x1p54;
168*ae417b31SSteve Kargl 				_XMUL(ax, 0, invpihi, invpilo, hi, lo);
169*ae417b31SSteve Kargl 				y = (hi + lo) * 0x1p-54;
170*ae417b31SSteve Kargl 			} else {
171*ae417b31SSteve Kargl 				_XMUL(ax, 0, invpihi, invpilo, hi, lo);
172*ae417b31SSteve Kargl 				y = hi + lo;
173*ae417b31SSteve Kargl 			}
174*ae417b31SSteve Kargl 		} else {
175*ae417b31SSteve Kargl 			y = __r(ax * ax);
176*ae417b31SSteve Kargl 			_XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
177*ae417b31SSteve Kargl 			_XMUL(ax, 0, xh, xl, hi, lo);
178*ae417b31SSteve Kargl 			y = hi + lo;
179*ae417b31SSteve Kargl 		}
180*ae417b31SSteve Kargl 	} else if (ix < 0x3ff00000) {		/* |x| < 1 */
181*ae417b31SSteve Kargl 		if (ix < 0x3fe80000) {		/* |x| < 0.75 */
182*ae417b31SSteve Kargl 			x = (ax - x0) / (1 + x0 * ax);
183*ae417b31SSteve Kargl 			y = __r(x * x);
184*ae417b31SSteve Kargl 			_XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
185*ae417b31SSteve Kargl 			_XMUL(x, 0, xh, xl, hi, lo);
186*ae417b31SSteve Kargl 			_XADD(a0hi, a0lo, hi, lo, y, xl);
187*ae417b31SSteve Kargl 		} else {
188*ae417b31SSteve Kargl 			x = (ax - x1) / (1 + x1 * ax);
189*ae417b31SSteve Kargl 			y = __r(x * x);
190*ae417b31SSteve Kargl 			_XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
191*ae417b31SSteve Kargl 			_XMUL(x, 0, xh, xl, hi, lo);
192*ae417b31SSteve Kargl 			_XADD(a1hi, a1lo, hi, lo, y, xl);
193*ae417b31SSteve Kargl 		}
194*ae417b31SSteve Kargl 	} else if (ix < 0x40000000) {		/* |x| < 2 */
195*ae417b31SSteve Kargl 		if (ix == 0x3ff00000 && lx == 0)
196*ae417b31SSteve Kargl 			return ((hx & 0x80000000) ? -qrtr : qrtr);
197*ae417b31SSteve Kargl 		x = (ax - x2) / (1 + x2 * ax);
198*ae417b31SSteve Kargl 		y = __r(x * x);
199*ae417b31SSteve Kargl 		_XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
200*ae417b31SSteve Kargl 		_XMUL(x, 0, xh, xl, hi, lo);
201*ae417b31SSteve Kargl 		_XADD(a2hi, a2lo, hi, lo, y, xl);
202*ae417b31SSteve Kargl 	} else {				/* |x| > 2 */
203*ae417b31SSteve Kargl 		x = 1 / ax;
204*ae417b31SSteve Kargl 		y = __r(x * x);
205*ae417b31SSteve Kargl 		_XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
206*ae417b31SSteve Kargl 		_XMUL(x, 0, xh, xl, hi, lo);
207*ae417b31SSteve Kargl 		_XADD(half, 0, -hi, -lo, y, x);
208*ae417b31SSteve Kargl 	}
209*ae417b31SSteve Kargl 
210*ae417b31SSteve Kargl 	return ((hx & 0x80000000) ? -y : y);
211*ae417b31SSteve Kargl }
212*ae417b31SSteve Kargl 
213*ae417b31SSteve Kargl #if LDBL_MANT_DIG == 53
214*ae417b31SSteve Kargl __weak_reference(atanpi, atanpil);
215*ae417b31SSteve Kargl #endif
216