1*ae417b31SSteve Kargl /*-
2*ae417b31SSteve Kargl * SPDX-License-Identifier: BSD-2-Clause
3*ae417b31SSteve Kargl *
4*ae417b31SSteve Kargl * Copyright (c) 2026 Steven G. Kargl
5*ae417b31SSteve Kargl * All rights reserved.
6*ae417b31SSteve Kargl *
7*ae417b31SSteve Kargl * Redistribution and use in source and binary forms, with or without
8*ae417b31SSteve Kargl * modification, are permitted provided that the following conditions
9*ae417b31SSteve Kargl * are met:
10*ae417b31SSteve Kargl * 1. Redistributions of source code must retain the above copyright
11*ae417b31SSteve Kargl * notice unmodified, this list of conditions, and the following
12*ae417b31SSteve Kargl * disclaimer.
13*ae417b31SSteve Kargl * 2. Redistributions in binary form must reproduce the above copyright
14*ae417b31SSteve Kargl * notice, this list of conditions and the following disclaimer in the
15*ae417b31SSteve Kargl * documentation and/or other materials provided with the distribution.
16*ae417b31SSteve Kargl *
17*ae417b31SSteve Kargl * THIS SOFTWARE IS PROVIDED BY THE AUTHOR ``AS IS'' AND ANY EXPRESS OR
18*ae417b31SSteve Kargl * IMPLIED WARRANTIES, INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, THE IMPLIED WARRANTIES
19*ae417b31SSteve Kargl * OF MERCHANTABILITY AND FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE ARE DISCLAIMED.
20*ae417b31SSteve Kargl * IN NO EVENT SHALL THE AUTHOR BE LIABLE FOR ANY DIRECT, INDIRECT,
21*ae417b31SSteve Kargl * INCIDENTAL, SPECIAL, EXEMPLARY, OR CONSEQUENTIAL DAMAGES (INCLUDING, BUT
22*ae417b31SSteve Kargl * NOT LIMITED TO, PROCUREMENT OF SUBSTITUTE GOODS OR SERVICES; LOSS OF USE,
23*ae417b31SSteve Kargl * DATA, OR PROFITS; OR BUSINESS INTERRUPTION) HOWEVER CAUSED AND ON ANY
24*ae417b31SSteve Kargl * THEORY OF LIABILITY, WHETHER IN CONTRACT, STRICT LIABILITY, OR TORT
25*ae417b31SSteve Kargl * (INCLUDING NEGLIGENCE OR OTHERWISE) ARISING IN ANY WAY OUT OF THE USE OF
26*ae417b31SSteve Kargl * THIS SOFTWARE, EVEN IF ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.
27*ae417b31SSteve Kargl */
28*ae417b31SSteve Kargl
29*ae417b31SSteve Kargl /**
30*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = atan(x) / pi Eq. (1)
31*ae417b31SSteve Kargl *
32*ae417b31SSteve Kargl * Note, special cases:
33*ae417b31SSteve Kargl *
34*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(+-0) = +-0, exactly.
35*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(+-inf) = +-1/2, exactly.
36*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(nan) = nan
37*ae417b31SSteve Kargl *
38*ae417b31SSteve Kargl * Reflection symmetry atanpi(-|x|) = - atanpi(|x|) allows the
39*ae417b31SSteve Kargl * implementation to be defined for x >= 0.
40*ae417b31SSteve Kargl *
41*ae417b31SSteve Kargl * A rational approximation for atanpi(x) has the following form:
42*ae417b31SSteve Kargl *
43*ae417b31SSteve Kargl * x R(x^2)
44*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = ---- + x * x^2 * ------------ Eq. (2)
45*ae417b31SSteve Kargl * pi 1 + S(x^2)
46*ae417b31SSteve Kargl *
47*ae417b31SSteve Kargl * with x^2 = x * x. Define r(x^2) = x^2 * [R / (1 + S)], one then has
48*ae417b31SSteve Kargl *
49*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = x * [1 / pi + r(x^2)] Eq. (3)
50*ae417b31SSteve Kargl *
51*ae417b31SSteve Kargl * In addition, for some subdomains of x, the addition formula is used.
52*ae417b31SSteve Kargl *
53*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = atanpi(v) + atanpi[(x - v) / (1 + v * x)] Eq. (4)
54*ae417b31SSteve Kargl *
55*ae417b31SSteve Kargl * In the interval [0,0x1p{-N/2}) with N the precision of the floating
56*ae417b31SSteve Kargl * point type, Eq. (2) can be reduced to
57*ae417b31SSteve Kargl *
58*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = x / pi. Eq. (5)
59*ae417b31SSteve Kargl *
60*ae417b31SSteve Kargl * However, the division by pi (or more appropriately multiplication]
61*ae417b31SSteve Kargl * by the reciprocal) causes issues with |x| < 0x1p{emin+m} with 'm'
62*ae417b31SSteve Kargl * determined from testing. The result of Eq. (5) approaches or is a
63*ae417b31SSteve Kargl * subnormal. Here, x is scaled by 0x1p{N+1}, Eq. (4) is evaluated, and
64*ae417b31SSteve Kargl * then the result is scaled by 0x1p{-(N+1)}.
65*ae417b31SSteve Kargl *
66*ae417b31SSteve Kargl * In the interval [0xp{-N/2}, 0.5], Eq. (2) is evaluated where the
67*ae417b31SSteve Kargl * rational approximation has be found by a minimax procedure.
68*ae417b31SSteve Kargl *
69*ae417b31SSteve Kargl * In the interval [0.5,0.75), the addition formula gives
70*ae417b31SSteve Kargl *
71*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = atanpi(x0) + atanpi[(x - x0)/(1 + x0 * x)] Eq. (6)
72*ae417b31SSteve Kargl *
73*ae417b31SSteve Kargl * with x0 = 5/8 chosen at the center of the interval.
74*ae417b31SSteve Kargl *
75*ae417b31SSteve Kargl * In the interval [0.75,1), the addition formula gives
76*ae417b31SSteve Kargl *
77*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = atanpi(x1) + atanpi[(x - x1)/(1 + x1 * x)] Eq. (7)
78*ae417b31SSteve Kargl *
79*ae417b31SSteve Kargl * with x1 = 7/8 chosen at the center of the interval.
80*ae417b31SSteve Kargl *
81*ae417b31SSteve Kargl * In the interval [1,2), the addition formula gives
82*ae417b31SSteve Kargl *
83*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = atanpi(x2) + atanpi[(x - x2)/(1 + x2 * x)] Eq. (8)
84*ae417b31SSteve Kargl *
85*ae417b31SSteve Kargl * with x2 = 1.5 chosen at the center of the interval.
86*ae417b31SSteve Kargl *
87*ae417b31SSteve Kargl * Finally, in the interval [2,inf) the identity
88*ae417b31SSteve Kargl *
89*ae417b31SSteve Kargl * atanpi(x) = 1/2 - atanpi(1 / x) Eq. (9)
90*ae417b31SSteve Kargl */
91*ae417b31SSteve Kargl #include <float.h>
92*ae417b31SSteve Kargl
93*ae417b31SSteve Kargl #include "math.h"
94*ae417b31SSteve Kargl #include "math_private.h"
95*ae417b31SSteve Kargl
96*ae417b31SSteve Kargl #define _CC (0x1p27 + 1)
97*ae417b31SSteve Kargl #define _ROOT sqrt
98*ae417b31SSteve Kargl
99*ae417b31SSteve Kargl volatile static const double tiny = 1.e-300;
100*ae417b31SSteve Kargl static const double half = 0.5, one = 1., qrtr = 0.25;
101*ae417b31SSteve Kargl static const double x0 = 0.625, x1 = 0.875, x2 = 1.5;
102*ae417b31SSteve Kargl
103*ae417b31SSteve Kargl /* Full precision high and low parts. */
104*ae417b31SSteve Kargl static const double
105*ae417b31SSteve Kargl invpihi = 3.1830988618379069e-01, /* 1/pi */
106*ae417b31SSteve Kargl invpilo = -1.9678676675182486e-17, /* 1/pi */
107*ae417b31SSteve Kargl a0hi = 1.7780768448935275e-01, /* atanpi(x0) */
108*ae417b31SSteve Kargl a0lo = 6.7223942595197191e-18, /* atanpi(x0) */
109*ae417b31SSteve Kargl a1hi = 2.2881069536505358e-01, /* atanpi(x1) */
110*ae417b31SSteve Kargl a1lo = 8.7193139538130510e-18, /* atanpi(x1) */
111*ae417b31SSteve Kargl a2hi = 3.1283295818900120e-01, /* atanpi(x2) */
112*ae417b31SSteve Kargl a2lo = -1.4076885713501453e-17; /* atanpi(x2) */
113*ae417b31SSteve Kargl
114*ae417b31SSteve Kargl /*
115*ae417b31SSteve Kargl * R(x^2)
116*ae417b31SSteve Kargl * __r(x^2) = x^2 * ------------
117*ae417b31SSteve Kargl * 1 + S(x^2)
118*ae417b31SSteve Kargl *
119*ae417b31SSteve Kargl * Prior to the leading multiplication by x^2, the rational approximation
120*ae417b31SSteve Kargl * has an absolute minimax error less than 6.24e-19 over the [0x1p-40,0.5]
121*ae417b31SSteve Kargl * domain (or log2(error) = -63.8).
122*ae417b31SSteve Kargl */
123*ae417b31SSteve Kargl static inline double
__r(double xs)124*ae417b31SSteve Kargl __r(double xs)
125*ae417b31SSteve Kargl {
126*ae417b31SSteve Kargl static const double
127*ae417b31SSteve Kargl R0 = -1.0610329539459690e-01,
128*ae417b31SSteve Kargl R1 = -2.0683077993309035e-01,
129*ae417b31SSteve Kargl R2 = -1.3099673469163398e-01,
130*ae417b31SSteve Kargl R3 = -2.9655125284635996e-02,
131*ae417b31SSteve Kargl R4 = -1.7208096636878276e-03,
132*ae417b31SSteve Kargl S1 = 2.5493341763221311e+00,
133*ae417b31SSteve Kargl S2 = 2.3356442152763948e+00,
134*ae417b31SSteve Kargl S3 = 9.2164104384874268e-01,
135*ae417b31SSteve Kargl S4 = 1.4526328350834117e-01,
136*ae417b31SSteve Kargl S5 = 6.2132943401189099e-03;
137*ae417b31SSteve Kargl double r, s;
138*ae417b31SSteve Kargl r = R0 + (R1 + (R2 + (R3 + R4 * xs) * xs) * xs) * xs;
139*ae417b31SSteve Kargl s = 1 + (S1 + (S2 + (S3 + (S4 + S5 * xs) * xs) * xs) * xs) * xs;
140*ae417b31SSteve Kargl return (xs * (r / s));
141*ae417b31SSteve Kargl }
142*ae417b31SSteve Kargl
143*ae417b31SSteve Kargl double
atanpi(double x)144*ae417b31SSteve Kargl atanpi(double x)
145*ae417b31SSteve Kargl {
146*ae417b31SSteve Kargl double ax, hi, lo, xh, xl, y, zh, zl;
147*ae417b31SSteve Kargl uint32_t hx, ix, lx;
148*ae417b31SSteve Kargl
149*ae417b31SSteve Kargl EXTRACT_WORDS(hx, lx, x);
150*ae417b31SSteve Kargl ix = hx & 0x7fffffff;
151*ae417b31SSteve Kargl
152*ae417b31SSteve Kargl /* x = +-inf, nan */
153*ae417b31SSteve Kargl if (ix >= 0x7ff00000) {
154*ae417b31SSteve Kargl if (ix > 0x7ff00000)
155*ae417b31SSteve Kargl return (x + x);
156*ae417b31SSteve Kargl return ((hx & 0x80000000) ? -half : half);
157*ae417b31SSteve Kargl }
158*ae417b31SSteve Kargl
159*ae417b31SSteve Kargl INSERT_WORDS(ax, ix, lx);
160*ae417b31SSteve Kargl
161*ae417b31SSteve Kargl if (ix <= 0x3fe00000) { /* |x| <= 0.5 */
162*ae417b31SSteve Kargl if (ix < 0x3e400000) { /* |x| < 0x1p-27 */
163*ae417b31SSteve Kargl if (ix < 0x00800000) { /* |x| < 0x1p-1015 */
164*ae417b31SSteve Kargl if ((ix | lx) == 0)
165*ae417b31SSteve Kargl return (x);
166*ae417b31SSteve Kargl /* Scale for near subnormal. */
167*ae417b31SSteve Kargl ax *= 0x1p54;
168*ae417b31SSteve Kargl _XMUL(ax, 0, invpihi, invpilo, hi, lo);
169*ae417b31SSteve Kargl y = (hi + lo) * 0x1p-54;
170*ae417b31SSteve Kargl } else {
171*ae417b31SSteve Kargl _XMUL(ax, 0, invpihi, invpilo, hi, lo);
172*ae417b31SSteve Kargl y = hi + lo;
173*ae417b31SSteve Kargl }
174*ae417b31SSteve Kargl } else {
175*ae417b31SSteve Kargl y = __r(ax * ax);
176*ae417b31SSteve Kargl _XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
177*ae417b31SSteve Kargl _XMUL(ax, 0, xh, xl, hi, lo);
178*ae417b31SSteve Kargl y = hi + lo;
179*ae417b31SSteve Kargl }
180*ae417b31SSteve Kargl } else if (ix < 0x3ff00000) { /* |x| < 1 */
181*ae417b31SSteve Kargl if (ix < 0x3fe80000) { /* |x| < 0.75 */
182*ae417b31SSteve Kargl x = (ax - x0) / (1 + x0 * ax);
183*ae417b31SSteve Kargl y = __r(x * x);
184*ae417b31SSteve Kargl _XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
185*ae417b31SSteve Kargl _XMUL(x, 0, xh, xl, hi, lo);
186*ae417b31SSteve Kargl _XADD(a0hi, a0lo, hi, lo, y, xl);
187*ae417b31SSteve Kargl } else {
188*ae417b31SSteve Kargl x = (ax - x1) / (1 + x1 * ax);
189*ae417b31SSteve Kargl y = __r(x * x);
190*ae417b31SSteve Kargl _XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
191*ae417b31SSteve Kargl _XMUL(x, 0, xh, xl, hi, lo);
192*ae417b31SSteve Kargl _XADD(a1hi, a1lo, hi, lo, y, xl);
193*ae417b31SSteve Kargl }
194*ae417b31SSteve Kargl } else if (ix < 0x40000000) { /* |x| < 2 */
195*ae417b31SSteve Kargl if (ix == 0x3ff00000 && lx == 0)
196*ae417b31SSteve Kargl return ((hx & 0x80000000) ? -qrtr : qrtr);
197*ae417b31SSteve Kargl x = (ax - x2) / (1 + x2 * ax);
198*ae417b31SSteve Kargl y = __r(x * x);
199*ae417b31SSteve Kargl _XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
200*ae417b31SSteve Kargl _XMUL(x, 0, xh, xl, hi, lo);
201*ae417b31SSteve Kargl _XADD(a2hi, a2lo, hi, lo, y, xl);
202*ae417b31SSteve Kargl } else { /* |x| > 2 */
203*ae417b31SSteve Kargl x = 1 / ax;
204*ae417b31SSteve Kargl y = __r(x * x);
205*ae417b31SSteve Kargl _XADD(invpihi, invpilo, y, 0, xh, xl);
206*ae417b31SSteve Kargl _XMUL(x, 0, xh, xl, hi, lo);
207*ae417b31SSteve Kargl _XADD(half, 0, -hi, -lo, y, x);
208*ae417b31SSteve Kargl }
209*ae417b31SSteve Kargl
210*ae417b31SSteve Kargl return ((hx & 0x80000000) ? -y : y);
211*ae417b31SSteve Kargl }
212*ae417b31SSteve Kargl
213*ae417b31SSteve Kargl #if LDBL_MANT_DIG == 53
214*ae417b31SSteve Kargl __weak_reference(atanpi, atanpil);
215*ae417b31SSteve Kargl #endif
216